تنخواه به‌ عنوان یکی از ابزارهای مهم مدیریت مالی در سازمان‌ها و شرکت‌ها، نقش قابل‌ توجهی در تسهیل پرداخت هزینه‌های جاری، جزئی و فوری ایفا می‌کند و موجب کاهش بروکراسی اداری در انجام مخارج روزمره می‌شود. آشنایی با مفهوم تنخواه، نحوه ثبت و کنترل آن در قالب حساب تنخواه، و همچنین شناخت وظایف و مسئولیت‌های تنخواه‌دار یا تنخواه‌گردان، برای حفظ نظم حسابداری، شفافیت مالی و کنترل مؤثر هزینه‌ها ضروری است. در ادامه، مفاهیم «تنخواه»، «حساب تنخواه» و «تنخواه‌گردان» به‌صورت روشن و کاربردی تشریح شده‌اند تا چارچوبی دقیق برای استفاده صحیح از این سازوکار مالی ارائه شود.

منظور از تنخواه چیست؟

تنخواه به مبلغی محدود و از پیش تعیین‌شده گفته می‌شود که توسط یک سازمان، شرکت یا واحد مالی در اختیار فرد یا بخشی مشخص قرار می‌گیرد تا هزینه‌های جاری، جزئی و فوری مانند خریدهای کوچک، ایاب‌ و ذهاب، پذیرایی یا مخارج اداری روزمره بدون نیاز به طی کامل فرایندهای مالی و اداری پرداخت شود؛ این مبلغ به‌صورت دوره‌ای تسویه می‌گردد و هزینه‌های انجام‌شده باید با ارائه اسناد و مدارک معتبر ثبت و گزارش شوند تا شفافیت مالی، کنترل هزینه‌ها و نظم حسابداری در مجموعه حفظ شود.

حساب تنخواه چیست؟

حساب تنخواه یک حساب مالی در سیستم حسابداری است که برای ثبت، کنترل و مدیریت وجوه اختصاص‌ یافته به تنخواه‌دار مورد استفاده قرار می‌گیرد و کلیه پرداخت‌های جزئی و روزمره‌ای که از محل تنخواه انجام می‌شود به‌ همراه اسناد و مدارک مربوط در آن ثبت می‌گردد؛ این حساب امکان نظارت دقیق بر مصرف وجوه، تسویه دوره‌ای تنخواه و اطمینان از شفافیت و انضباط مالی را فراهم می‌کند و معمولاً پس از ارائه گزارش هزینه‌ها، مبلغ مصرف‌شده مجدداً تأمین یا حساب بسته می‌شود.

تنخواه گردان یا تنخواه دار کیست؟

تنخواه‌گردان یا تنخواه دار به شخصی گفته می‌شود که از طرف سازمان یا شرکت مسئول دریافت، نگهداری و پرداخت وجوه تنخواه برای انجام هزینه‌های جزئی و جاری است و وظیفه دارد پرداخت‌ها را مطابق مقررات انجام داده، اسناد و مدارک هزینه‌ها را جمع‌آوری و ثبت کند و در بازه‌های زمانی مشخص نسبت به ارائه گزارش و تسویه حساب تنخواه با واحد مالی اقدام نماید؛ این فرد در قبال وجوه در اختیار خود مسئولیت امانت‌داری و پاسخ‌گویی مالی دارد.

نتیجه‌گیری و جمع‌بندی

در مجموع، تنخواه به‌عنوان یک سازوکار مالی کارآمد، با فراهم‌کردن امکان پرداخت سریع هزینه‌های جزئی و ضروری، نقش مهمی در افزایش سرعت عملیات مالی و کاهش تشریفات اداری ایفا می‌کند و در کنار آن، حساب تنخواه به‌عنوان ابزار ثبت و کنترل این وجوه، زمینه شفافیت، نظم حسابداری و نظارت دقیق بر هزینه‌ها را فراهم می‌سازد؛ همچنین تنخواه‌گردان به‌ عنوان عامل اجرایی این فرآیند، با ایفای مسئولانه وظایف خود و ارائه مستندات معتبر، تضمین‌کننده صحت گردش مالی و استفاده صحیح از منابع سازمان است، به‌ گونه‌ای که هماهنگی صحیح میان این سه مفهوم، منجر به مدیریت مؤثر هزینه‌ها و ارتقای انضباط مالی در سازمان‌ها و شرکت‌ها می‌شود.